เตรียมโปรเจกต์ให้คนจากภายนอกสามารถมาร่วม Contribute ได้

เขียนโดย: Thai Pangsakulyanont, Unnawut Leepaisalsuwanna

ตอนที่เราประชุมเรื่องการพัฒนาเว็บ ELECT Live! ตอนแรกมีคนที่จะทำ Frontend อยู่แค่ประมาณ 5–6 คนเอง

แต่เนื่องด้วยเวลาที่มีเพียง 8 วันก่อนถึงวันเลือกตั้งและนับคะแนน เราจึงเลือกทำให้โปรเจกต์นี้เป็น Open source และทำให้คนสามารถมาช่วยร่วมมือพัฒนาได้ง่าย สุดท้ายแล้วเรามีผู้ร่วมพัฒนาหน้า Frontend ของ ELECT Live! กว่า 20 คน

แต่การทำโปรเจกต์ Open source ไม่ใช่ว่าแค่ปล่อยโค้ดไปบน GitHub แล้ว คนจะเข้ามาร่วมพัฒนาเลย… ถ้าเกิดเข้ามาที่หน้าโปรเจกต์บน GitHub ครั้งแรก แล้วเจอแต่รายชื่อไฟล์แบบนี้​…

…ก็งงไปสิครับ แล้วก็คงกดปิดออกมา

เราจึงทำการเตรียมโปรเจกต์ ELECT Live! ให้คนภายนอกสามารถเข้ามาร่วมพัฒนาได้ โดยการทำหลายๆ อย่าง…

ตั้งเป้าหมายเพื่อสร้างคุณค่าให้ทุกคนที่ผ่านเข้ามา

ไหนๆ จะทำโปรเจกต์ให้เป็น Open source ทั้งที ก็เลยกำหนดเป้าหมายสำหรับโปรเจกต์นี้ไว้ว่า…

1. อยากให้คนที่ร่วมพัฒนาโปรเจกต์นี้ ทั้งในทีมและจากภายนอก ได้เทคนิค เครื่องมือ วิธีการ และแนวคิด ต่างๆ กลับไป และสามารถไปใช้ในงานของตัวเอง
2. ถึงอาจจะไม่ได้ส่งโค้ดเข้ามา แต่อย่างน้อยก็ควรจะได้ประโยชน์จากการศึกษาโค้ด หรือแนวคิดต่างๆ ของโปรเจกต์นี้
3. อยากจะเปิดโอกาสให้นักพัฒนาภายนอก สามารถเข้ามาช่วยร่วมพัฒนาได้โดยง่าย

เตรียมคู่มือสำหรับนักพัฒนาใหม่

ไม่ใช่นักพัฒนาทุกคนที่จะรู้เทคนิคต่างๆ ที่เราใช้กันในโปรเจกต์ทั้งหมด จึงเป็นเรื่องที่สำคัญมากที่จะเขียนไว้ในไฟล์ README ให้ชัดเจน ว่าหากต้องการจะร่วมพัฒนาโปรเจกต์นี้ให้ทำยังไง

• ต้องติดตั้งซอฟต์แวร์อะไรบ้าง
• โคลนโค้ดมาแล้วต้องทำยังไงต่อ
• เราเขียนโค้ดกันยังไง ควรรู้เรื่องอะไรบ้าง เช่น การจัดหน้า, การทำ Responsive design, ฯลฯ
• เราแบ่งงานและจัดการงานต่างๆ ที่ต้องทำกันยังไง

บางทีมีน้องทักแชทมาถาม ว่าหลังจากโคลนโปรเจกต์มาแล้วทำยังไงต่อ นั่นแปลว่า README ยังเขียนไม่เข้าใจง่ายพอ หลังจากที่ตอบผมก็ไปอัพเดตไฟล์ README ให้ชัดเจนยิ่งขึ้น

แบ่งงานเป็นงานเล็กๆ หางานที่ทำง่ายๆ แล้วปล่อยให้คนที่สนใจมาช่วยทำดู

หากผมเป็นนักพัฒนาที่อยากจะลองมาช่วยพัฒนา Open source แล้วกดหน้า Issue เข้าไป แล้วเจอแต่ Issue ยากๆ ที่ต้องใช้เวลาทำนานๆ ก็อาจจะรู้สึกหมดแรงตั้งแต่ยังไม่ได้เริ่ม

เนื่องจากเราใช้ PDD เราจึงสามารถย่อยงานจนเหลืองานที่เล็กมากๆ ทำไม่ยาก แต่ต้องการคนทำ เช่น

• ช่วยใส่แท็ก <title> ให้หน่อย ใช้ Helmet นะ
• ช่วยแก้ฟังก์ชัน getPartyById() ให้เร็วขึ้นหน่อย เดิมมันทำงานเป็น O(n) ช่วยแก้ให้เหลือ O(1) หน่อย
• ช่วยแก้ฟังก์ชัน getProvinceById() ให้เร็วขึ้นหน่อย เดิมมันทำงานเป็น O(n) ช่วยแก้ให้เหลือ O(1) หน่อย
• คอมโพเนนต์ <PartyStatsRow /> ยัง Hardcode ข้อมูลอยู่เลย ช่วยทำให้มันรับ Props แล้วส่ง Props เข้ามาหน่อย ยังไม่ต้องเป็นข้อมูลจริงก็ได้ แค่ให้มันรับ Props ได้ก็พอ (แล้วก็ทำ TODO สำหรับการส่งข้อมูลจริงเข้ามา)
• ใส่ Progressive Web App Manifest ให้หน่อย ใช้ gatsby-plugin-manifest
• ช่วยปรับหน้าตาของ NationwideSummaryHeader ให้ตรงตาม Design หน่อย

เวลาผมทำงานแล้วเจอกับงานละเอียดพวกนี้ แทนที่จะทำมันไปเลย (ซึ่งอาจจะใช้เวลาหลายนาที เพราะเป็นงานละเอียด) ผมใส่ // @todo เข้าไปแทน แล้วก็เขียนคำอธิบายใน Issue หรืออัพโหลดภาพ Design เพิ่มเติม หลังจากนั้นก็ใส่ label “help wanted” และสำหรับ Issue ที่คิดว่าถึงเป็นคนภายนอกก็สามารถทำได้ไม่ยาก ก็จะใส่ label “good first issue” เข้าไป ระหว่างนั้นผมก็สามารถไปทำงานส่วนอื่นที่สำคัญและเร่งด่วนกว่า

เมื่อผมมี Issue ที่เป็น “good first issue” จำนวนหนึ่งแล้ว ก็เริ่มเชิญชวนเพื่อนครับ…

• เพื่อนบางคนที่อาจจะยังเขียนโค้ดไม่ค่อยแข็ง และอยากฝึกฝีมือการเขียนโค้ดกับโปรเจกต์ที่ใช้งานจริงๆ
• เพื่อนบางคนที่อาจจะทำงานแล้วอยู่แต่กับ Stack เดิมๆ ไม่มีโอกาสได้มาลองเล่นกับ Stack ใหม่ๆ ครั้นจะลองเองก็ต้องใช้เวลาเยอะ และไม่รู้จะหาคำแนะนำจากไหน
• เพื่อนบางคนที่อาจจะอยากลองเริ่ม Contribute ให้โปรเจกต์ Open source แต่ไม่รู้ว่าจะเริ่มต้นยังไงดี
• …หรือคนอื่นๆ ที่ผมอาจจะไม่รู้จักด้วยซ้ำ

ทำให้คนรู้สึกดีเมื่อเข้ามาร่วมพัฒนา

ในโปรเจกต์โอเพนซอร์ซที่ผู้ร่วมพัฒนาไม่ได้สิ่งตอบแทน ความรู้สึกเป็นเรื่องสำคัญมากๆ ที่จะดึงดูดคนให้เข้ามาร่วมพัฒนา เราคิดว่าปัจจัยเหล่านี้มีผลอย่างมากที่ทำให้นักพัฒนากว่า 20 คนเข้ามาร่วมโปรเจกต์นี้ และกระตือรือร้นที่จะร่วมพัฒนาต่อแม้โปรเจกต์จะจบลงแล้ว

1. ตั้งโจทย์บนปัญหาที่คนจำนวนมากสนใจและได้รับผลกระทบ

"... you're not just trying to solve problems. You're trying to solve problems that [people] care about." (Paul Graham, 2004)

เมื่อโจทย์คือ “ทำอย่างไรให้คนทั่วไปสามารถติดตามผลการเลือกตั้ง และวิเคราะห์ผลการเลือกตั้งได้ด้วยตนเอง” ทำให้ความร่วมมือไม่ต้องยึดติดกับ technology stack ใดๆ เปิดโอกาสให้นักพัฒนาที่หลากหลายเข้ามามีส่วนร่วมได้ ไม่ว่าจะเป็น frontend, backend, designer, data scientist ไปจนถึงนักกฎหมายและสื่อมวลชน

และเมื่อตั้งโจทย์อยู่บนปัญหาที่กระทบคนวงกว้าง ผลลัพธ์ที่ได้ก็เป็นสิ่งที่มีประโยชน์ต่อสังคมวงกว้างเช่นกัน ทำให้ผู้เข้าร่วมรู้สึกว่าสิ่งที่ทำจะมีค่ามากขึ้นไปอีก

2. มีภาพเป้าหมาย และ deadline ที่ชัดเจนและกระชั้นชิด 😂

โปรเจกต์นี้ปั้น MVP ขึ้นมาอยู่บน production ได้ภายในไม่กี่วัน ทำให้ผู้ที่กำลังตัดสินใจเข้าร่วมสามารถเช็คได้ว่าโปรเจกต์พัฒนาไปถึงไหนแล้ว มีอะไรที่ยังไม่เสร็จ และพอยิ่งมีดีไซน์ที่เสร็จแล้ว ทำให้ประเมินได้ว่ามีส่วนไหนที่น่าจะเข้ามาช่วยเติมเต็มได้บ้าง มีเวลาพอที่จะทำให้เสร็จไหม ทำเสร็จแล้วผลจะเป็นยังไง

การมี deadline ที่ค่อนข้างกระชั้นชิดยิ่งทำให้ต้องตัดสินใจลงมือทำ ณ เดี๋ยวนั้น ไม่มีการเก็บไว้ตัดสินใจทีหลัง พอยิ่งมีเวลาตัดสินใจน้อย โอกาสที่จะหมดความสนใจไปซะก่อนก็ยิ่งน้อยลง

3. เห็นผลลัพธ์ทันท่วงที (quick wins)

พอตัวโปรเจกต์ถูกตั้งขึ้นมาให้ deploy ได้ง่าย ไม่นานหลังจาก PR ถูก approve และ merge เราก็จะเห็นความเปลี่ยนแปลงนั้นบน production ทันที ทำให้ผู้ร่วมพัฒนารู้สึกว่าสิ่งที่เขาช่วยทำเกิดผลลัพธ์จริงๆ แถมยังสามารถแชร์กับเพื่อนๆ ได้ว่าได้เข้ามาร่วมโปรเจกต์นี้ ทำให้โปรเจกต์ได้ PR value ไปในตัวด้วย

4. เห็นผู้เข้าร่วมที่เป็นที่รู้จักหรือได้รับการยอมรับ

หลายๆ โปรเจกต์จะเกิดความไม่มั่นใจว่าช่วยแล้วปลายทางโปรเจกต์นี้จะเป็นอย่างไร จะถูกทิ้งกลางคันหรือเปล่า จะถูกใช้จริงหรือเปล่า ซึ่งโปรเจกต์นี้สามารถคลายข้อสงสัยนี้ได้ครบผ่านส่วนผสมขององค์กรและนักพัฒนาปัจเจกที่เข้าร่วม

• องค์กร: The Matter (สื่อ), Minimore (สื่อ), iLaw (นักกฎหมาย), Boonmee Lab (ดีไซน์และเทคโนโลยี)
• ผลงานเด่นของผู้ร่วมพัฒนา: พูดงาน JSConf, บล็อกด้านโค้ดดิ้ง, ผลงานด้าน data visualization, GDE ด้าน Machine Learning และผลงานอื่นๆ อีกมากมาย

ทำให้ตัดสินใจได้ไม่ยากว่าการเข้าร่วมโปรเจกต์นี้จะได้ทั้งผลงานที่ได้ใช้จริง และได้ทำความรู้จัก ได้ความรู้ และมุมมองดีๆ จากผู้เข้าร่วมท่านอื่นๆ ด้วย

5. ได้รับเครดิตจากผลงานที่ทำ

ที่ขาดไม่ได้เลยคือการให้เกียรติผู้ที่ร่วมพัฒนาโดยการให้เครดิตบนผลงาน ที่คนทั่วไปสามารถเห็นได้ ซึ่งนอกจากเป็นการขอบคุณผู้ร่วมแล้ว ยังเป็นพื้นที่ที่เปิดให้เพื่อนๆ ของผู้ร่วมพัฒนามีโอกาสได้ชื่นชมและขอบคุณผู้ร่วมพัฒนาเป็นการส่วนตัวอีกด้วย ยิ่งตอกย้ำให้ผู้ที่เข้าร่วมพัฒนารู้สึกว่าการลงแรงของเขามีคุณค่าจริง